De wetenschap achter liefde volgens de liefdesprofessor

De wetenschap achter liefde volgens de liefdesprofessor

Publicatie: P-magazine
auteur: Brecht Herman

Download het interview

“Om een lief te vinden, moeten mannen vrouwelijker worden”

U bent getrouwd? U heeft een lief? U bent eenzaam en alleenstaand? Wat uw liefdesstatus ook is, u heeft zelf niets in de pap te brokken, want uw brein neemt alle beslissingen. En toch… volgens liefdesprofessor Donatella Marazziti kan u uw grijze massa een handje helpen met de openingszin ‘I’m your daddy’.

Zanger Haddaway goot in de jaren 90 een van de grote levensvragen al in het gelijknamige liedje What Is Love? Heel wat zangers en dichters probeerden dat enigma te kraken, maar om te weten wat dat abstracte begrip echt inhoudt, wenden we ons toch beter tot de Italiaanse Donatella Marazziti dan tot zoetgevooisde troubadours. Zij legt zich in haar liefdeslab in Pisa dagelijks toe op de wetenschap achter het fenomeenliefde.

‘Liefde is een geïntegreerd neurologisch proces dat nabijheid, voortplanting en veiligheid bevordert, terwijl het gevoelens van stress en angst doet verminderen’, aldus de labojasdefinitie. Cupido heet eigenlijk dopamine, is familie van oxytocine, noradrenaline, fenylethylamine en schiet raak in uw hersenen, niet in uw hart. En u denkt dat u zelf kiest op wie u verliefd wordt? Vergeet het maar, daar heeft u niets over te zeggen.

Hoewel een minderheid haar verwijt dat ze de romantiek van de liefde tenietdoet, reist Marazziti de aardbol rond om lezingen te geven over de liefde. “Want wetenschap kan je helpen om een beter liefdesleven te hebben”, beweert ze.

ALSOF JE COKE SNUIFT

Marazziti zorgde in 1999 voor heel wat ophef, toen ze in het tijdschrift New Scientist stelde dat er veel gelijkenissen zijn tussen verliefde zielen en mensen met de obsessieve-compulsieve stoornis (dwangneurose; red.). Drie jaar lang hield ze haar onderzoeksresultaten voor zich, uit angst voor de reacties, omdat zij als eerste aantoonde dat een menselijke emotie veel te maken heeft met een biochemische afwijking. Ze bleef haar bevindingen dubbelchecken.

Steeds met dezelfde conclusie: het serotoninegehalte, de stof die de communicatie in de hersenen helpt te regelen, daalt zowel bij patiënten met een dwangneurose als bij tortelduifjes tot hetzelfde niveau. Vandaar dat beide groepen steeds dezelfde obsessieve manier van denken hebben.

Maar voor de obsessie begint, moeten stelletjes in spe door de eerste liefdesfase: de aantrekking. Als u een toffe griet of kerel ontmoet, beginnen bij zowel homo als heteroseksuelen meteen dezelfde chemische reacties. De hoofdrol is weggelegd voor de amygdala, een deel van uw hersenen dat verbanden legt tussen emoties en informatie van verschillende zintuigen. “Binnen de zes milliseconden ervaart de amygdala via de zintuigen dat er iets gebeurt. Nog eens zes milliseconden later bepaalt de cortex, alias de hersenschors, de mogelijke reacties op die gebeurtenis en licht die de amygdala in”, aldus Marazziti. Meteen krijgt u een lichamelijke reactie: u voelt van alles in uw buik, u wordt rood, het stresshormoon cortisol wordt aangemaakt, enzovoort. Opvallend: hetzelfde gebeurt wanneer u in een gevaarlijke situatie terechtkomt. Daarom gaat verliefdheid hand in hand met gevoelens van angst en stress enerzijds. Het euforische gevoel anderzijds wordt opgewekt door dopamine, voor de liefhebbers: dat komt ook vrij wanneer u een lijntje coke snuift. U bent ook bezeten door de ander, omdat de hoeveelheden dopamine, noradrenaline, fenylethylamine en opiaat stijgen.

“Het valt onmogelijk te voorspellen wanneer je verliefd wordt”, legt Marazziti uit als we haar treffen voor een lezing in Leuven. “Je kan dat niet zomaar zelf bepalen omdat het afhankelijk is van wanneer je hersenen er klaar voor zijn. Op psychisch kwetsbare momenten is de kans op liefde groter. Ook afrodisiaca kunnen een stapje in de goede richting zijn: alle vijf de zintuigen moeten alert zijn als je verliefd wil worden. Laat muziek the food of love zijn, ga lekker eten, zorg dat de omgeving lekker ruikt, laat je masseren, maar besef dat je hersenen de eindbeslissing nemen.”

WE LEVEN TE LANG

Een opvallende ontdekking van Marazziti is dat verliefde mannen minder testosteron aanmaken, terwijl dat bij vrouwen net omgekeerd is. “Om verliefd te worden, moet je als man dus eigenlijk vrouwelijker worden. (lacht) Door die testosteronwijziging heb je het gevoel dat je erg op de ander lijkt. Je krijgt een ideaalbeeld en wordt blind voor de gebreken van de ander.” Die periode duurt 12 tot 28 maanden. Dat verklaart meteen waarom relaties vaak stuklopen na 2 a 3 jaar, want dan blijkt je droomprinses plots een pokdalige draak.

Is er dan helemaal geen hoop voor de romantische zielen die hun leven lang aan de zijde van een geliefde willen slijten? “Je kan die euforie van de begindagen zeker nog opnieuw beleven”, zegt Marazziti. “Als je genoeg terugdenkt aan die fantastische momenten die je samen beleefd hebt en je best doet, kunnen die zeker terugkomen. (kijkt verliefd naar haar partner) Het is niet gelogen dat liefde een werkwoord is. Als je hard werkt, kan liefde voor altijd blijven duren. Misschien niet met eenzelfde partner, (lacht)

Eigenlijk leven we te lang. We zijn evolutionair gezien niet gemaakt om een relatie vijftig of zestig jaar vol te houden, want oorspronkelijk werden we maar twintig a dertig jaar oud. Een lange relatie en ook monogamie zijn dus niet natuurlijk, maar toch hebben we ooit beslist dat het goed is om een leven lang met twee samen te zijn. Vroeger had liefde daar weinig mee te maken en speelden onder meer financiële redenen hun rol. Nu liefde in de meeste regio’s de hoofdmoot uitmaakt, blijkt het niet evident te zijn om voor altijd samen te blijven.”

Een heikel breekpunt in veel romances is jaloezie. U kent het wel: als u het waagt uw oog langs de stelten van de kortgerokte buurvrouw te laten glijden tijdens de buurtbarbecue, slaapt u gegarandeerd twee nachten op de sofa. Maar, zo zegt Marazziti, het bewijst dat uw wederhelft u doodgraag ziet. “Jaloezie is een heel natuurlijke reactie. Je bent jaloers als je echt verliefd bent op iemand en een signaal opvangt dat iemand je liaison kan bedreigen. Het is dan zaak om extra je best te doen. Je hoeft je er alleszins niet voor te schamen of dat gevoel te onderdrukken.

Vroeger was het als man in het zuiden van Italië zelfs je taak om jaloezie te tonen, dat hoorde zo.

Als je je vrouw vermoordde omdat zij jou bedroog, moest je zelfs minder lang brommen dan wanneer een vrouw haar man vermoordde omwille van overspel.” Hallo, Koen Geens?

“Jaloezie moet zoals peper zijn: je hebt een beetje nodig, maar je mag er niet mee overdrijven.

De schuldige in je hoofd is dopamine. Dat zie je ook bij de ziekte van Parkinson, die gekenmerkt wordt door een tekort aan dopamine. Daarom nemen patiënten vaak dopamineverhogende pillen. Wat blijkt? Sommige pillen doen hun werk te goed en verhogen ook het dopamineniveau in hersengebieden die niet aan parkinson gelinkt zijn. Dat kan ertoe leiden dat gezonde jaloezie zich ontwikkelt tot een obsessie. Voor je het weet zit je met het Othello-syndroom (jaloersheidswaan; red.) en gebeuren er ongelukken.”

WHO’S YOUR DADDY?

Voor u zich zorgen maakt over jaloezie, moet u natuurlijk nog wel een lief zien te scoren. Laten we dus even vooruitblikken en uitzoeken waarom u net op die ene vrouw zal vallen, maar niets zal voelen voor haar objectief gezien nochtans knappere vriendin. Dat is simpel volgens Marazziti. “We kiezen niet zelf op wie we verliefd worden. We denken van wel, maar ons brein maakt die keuze voor ons.” Daten, doelbewust met een deerne afspreken in de hoop dat er iets bloeit, heeft dan ook weinig zin. “Je verwachtingen spelen geen rol: je hebt evenveel kans om verliefd te worden tijdens een date als tijdens een toevallige ontmoeting. Waarmee ik niet gezegd wil hebben dat je niet mag daten. Het is altijd goed om nieuwe mensen te leren kennen.”

Zelf hebt u dus niets te zeggen, uw hersenen stippelen uw liefdespad uit en laten zich daarvoor beïnvloeden door vaak onbewuste herinneringen. Al kan u de processen in uw hoofd wel een handje helpen met de openingszin “I’m your daddy”, want we worden verliefd op iemand die overeenkomsten heeft met warme mensen uit het verleden, stelt Marazziti. De kans is dus reëel dat u smoor wordt op iemand die op uw vader of moeder lijkt. Net daarom is het zo belangrijk om als kind genoeg liefde gevoeld te hebben, want anders kan je brein niet in de ton met gelukkige herinneringen grabbelen. “Neem nu een man die als kind verwaarloosd of misbruikt werd. Die zal een problematisch liefdesleven hebben, omdat hij zijn gevoelens niet goed kan ontwikkelen. Dat is het gevolg van hersenproblemen, veroorzaakt door de verwaarlozing als kind. Maar zelfs los van enige vorm van misbruik zijn je eerste levensmaanden en -jaren erg belangrijk voor latere relaties. Die bepalen de mate waarin je je aan iemand kan hechten. Als je dan veel liefde voelt, doet dat de rest van je leven deugd. Door die kennis kunnen we de psychische stoornis verhelpen, waardoor de patiënt alsnog gelukkig kan worden met een partner.”

Een tweede bepalende factor zijn de feromonen, geurstoffen die signalen geven. “Niet iedereen gelooft in de impact van die factor, maar ik ben ervan overtuigd dat die een belangrijke rol vervult in het liefdesproces”, aldus Marazziti. “In onze neus is er een receptor voor feromonen, die gelinkt is aan het brein. Dat verklaart waarom je als je binnengaat in een kamer meteen van die ene persoon denkt dat ze leuk is en je haar vriendin maar niets vindt. Terwijl je hen allebei niet kent. Dat is volgens mij grotendeels dankzij feromonen. Gezichtsherkenning speelt ook een rol: kleine details sporen de hersenen aan om iemand leuk te vinden. De zogeheten borsten- en billentypes kunnen we niet aan het brein linken, die zijn eerder cultureel bepaald.”

KNUFFELS IN EEN PILLETJE

Kunnen we al die wetenschappelijke kennis niet in een pil of Harry Potter-achtig liefdesdrankje proppen en de breinprocessen een handje helpen? Op tijd en stond verschijnen er berichten dat oxytocine het ontspannende ‘knuffelhormoon’ dat vrijkomt als we knuffelen of seks hebben als pil verpakt kan worden, iets waarmee we makkelijker in een relatie zouden kunnen blijven. Maar Marazziti staat niet te springen om die zogeheten knuffelpillen te verkopen. “Oxytocine is een natuurlijk hormoon. Als iemand dat inneemt, verandert zijn natuurlijke balans en daar sta ik sceptisch tegenover. Ik zou het enkel aan heel beschaamde of autistische mensen geven, in een poging hun sociale vaardigheden te verbeteren.”

En wat met DNA-daten, waarbij uw ideale date gevonden wordt door DNA-stalen te vergelijken? “Dat is geen onaardig idee. Al moet je niet op zoek naar op elkaar gelijkende, maar net naar erg verschillende DNA-stalen. Bij een experiment in Zurich staken ze mannen en vrouwen samen in een kamer. Achteraf bleek dat ze zich het meest aangetrokken voelden tot degenen met DNA dat het verst van hun eigen genetisch materiaal lag. Maar ondanks zulke wetenschappelijke hoogstandjes ben ik ervan overtuigd dat dating binnen twintig jaar niet veel zal verschillen van dating vandaag. Misschien reizen we tegen dan naar een andere planeet om iemand te ontmoeten, maar we zullen nog altijd in het echt afspreken met mogelijke partners.”

“Het beste dat alleenstaanden kunnen doen om een lief te vinden, is vaak buitenkomen en nieuwe plekken opzoeken. Laat je stamcafé voor wat het is, ga eens elders pinten pakken en ontmoet er nieuwe mensen. Anders vervelen je hersenen zich, terwijl ze net actief moeten zijn om verliefd te kunnen worden.”

Related posts

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *