Het liefdesweb ontrafeld

Het liefdesweb ontrafeld

Bl_liefdeslab1verliefdheid, lust en verbondenheid ondergedompeld in het liefdeslab

We zijn geboren om lief te hebben. Geen enkel mens kan zonder liefde. Liefde kan heerlijk zijn, maar soms ook vernietigend. Over geen enkel onderwerp is dan ook meer geschreven dan over de liefde…

Liefde laat zich niet gemakkelijk begrijpen. Het is en blijft een mysterie. Of toch niet helemaal ? De laatste 20 jaar is er heel wat biologisch onderzoek verricht naar de liefde waaruit blijkt dat de natuur een soort van systeem heeft voorzien dat de liefde “regelt”. Laten we dus een tipje van de sluier lichten.

Resultaten uit het liefdeslab

Liefde voelen we in ons hart wordt gezegd, maar de nieuwe wetenschap maakt duidelijk dat de eigenlijke plaats van de liefde het brein is.

Heel simpel gezegd zou je kunnen stellen dat de liefde in al zijn facetten het resultaat is van een hersenmechanisme met een heel eenvoudige functie nl. mensen met elkaar verbinden. Vanuit evolutionair perspectief is liefde cruciaal voor het voortbestaan van onze soort. Onze baby’s kunnen immers slechts overleven dankzij de zorg van hun ouders en die is alleen mogelijk door de liefde. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de hersenmechanismes die zorgen voor de band tussen kind en ouders onder genetische controle staan.

Drie “hersensystemen”

Helen Fisher spreekt van 3 netwerken in de hersenen: lust, verliefdheid en verbondenheid. Het voornaamste doel van deze systemen is om ons aan te zetten een aantal partners te verkennen (lust), er eentje uit te kiezen die we dan aanbidden (verliefdheid) om ons dan emotioneel aan die partner te hechten om samen een kind groot te brengen (verbondenheid).

Deze verschillende facetten van liefde, en de bijhorende biologische mechanismes nemen we in wat volgt verder onder de loep.

Verliefd van begin tot het einde ?

Verliefdheid, het overvalt ons, we zijn onszelf niet meer, het valt niet te ontkennen… We voelen het doorheen heel ons lijf: een bonkend hart, slapeloosheid, verminderde eetlust, energie, onrust, opwinding, …. Verliefdheid of “romantische liefde” is een zeer krachtige emotionele toestand waarin je intens verlangt naar eenheid met de ander. De verliefde persoon heeft in vele gevallen een obsessie voor degene naar wie hij of zij verlangt. Is het verlangen wederzijds, leidt dit tot gevoelens van bevrediging en extase. Is het niet wederzijds, dan is er liefdesverdriet en kampt men met gevoelens van leegte, angst of wanhoop.

Verliefdheid is iets wat je overkomt, je kan het niet “kiezen”. Men ziet de ander niet meer zoals die werkelijk is maar door een roze bril. Hij of zij is geweldig, volmaakt, zoals ik hem of haar gedroomd had… Het is een voorbijgaande emotie. Het is een roes en deze blijft niet voor altijd bestaan. In langdurige relaties neemt verliefdheid sowieso af.

Is verliefdheid een verslaving ?

Verliefdheid wordt in verband gebracht met dopamine, een stof in de hersenen, die ons in vervoering brengt en euforisch maakt.

Dopamine stimuleert dezelfde hersengebieden als cocaïne en heroïne wat maakt dat men verliefdheid wel eens benoemt als een verslaving. Alhoewel je deze niet helemaal kan gelijk stellen vallen er toch overeenkomsten te zien. Als je tot over je oren verliefd bent, roept contact met je geliefde positieve gevoelens op, net als een drug dat doet. Je hunkert naar je geliefde en wordt in zekere zin “afhankelijk” van de andere en je voelt je rot als je verlangen niet wordt vervuld.

Over lust

Lust of seksueel verlangen is een tweede aspect van liefde. Het is een oergevoel en het is onvoorspelbaar. Je kan zomaar ineens zin krijgen in seks: als je naar een film kijkt, als je op kantoor aan het werk bent, als je rustig in je tuin zit. Deze seksuele drang is iets heel anders dan verliefdheid. Je kan lust voelen zonder dat je verliefd bent. Denk maar aan de vele losse seksuele contacten die er zijn zonder dat er sprake is van verliefdheid of een relatie.

Bl_liefdeslab3Doorheen de tijd hebben mensen allerlei middeltjes uitgeprobeerd om de lust te verhogen maar de natuur heeft slechts één stof voorzien die de seksuele lust stimuleert en dat is testosteron. Een verhoogde testosteronspiegel in het bloed doet het seksueel verlangen toenemen, een daling leidt tot afname van de lust. Met het ouder worden daalt de testosteronspiegel waardoor het verlangen naar seks vermindert. Bij heel wat vrouwen van middelbare leeftijd neemt het libido echter niet af. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de vrouwelijke hormonen in de menopauze afnemen en het effect van testosteron dus relatief gezien groter wordt.

Mensen verschillen in seksueel verlangen deels omdat de testosteronspiegel erfelijk bepaald is. Deze varieert o.a. ook in de dag, in de levenscyclus en in de menstruele cyclus. Verder spelen uiteraard ook vele andere factoren zoals sociale omstandigheden, seksuele opvoeding, welbevinden, … een rol in het ervaren van seksuele lust.

Is er een verband tussen verliefdheid en lust ?

Verliefdheid en lust of seksueel verlangen hangen nauw met elkaar samen. Als men verliefd is, is er meestal een groot seksueel verlangen naar de ander. Verliefdheid prikkelt dus de lust. Dit heeft te maken met het feit dat dopamine de aanmaak van testosteron stimuleert. Deze chemische relatie tussen verliefdheid en lust lijkt evolutionair gezien logisch. Als de romantische liefde zich heeft ontwikkeld om “de paring” met iemand te stimuleren, dan zou deze uiteraard ook best de lust om seks te hebben stimuleren.

Maar men hoeft natuurlijk niet verliefd te zijn om seksueel naar iemand te verlangen .
Verliefdheid en seksueel verlangen is zo oud als de mens zelf en is van alle culturen.

Wat na de verliefdheid ?

Zoals reeds gezegd blijft verliefdheid niet duren. De liefde verandert met de tijd. Ze wordt rustiger, dieper. De obsessie, de heftige passie, de energie: het vermindert allemaal. Er ontstaan nieuwe gevoelens van veiligheid, rust en verbondenheid met je partner. Sommigen noemen dit ook wel “kameraadschappelijke liefde” die de plaats inneemt van de verliefdheid. Dit is een tedere emotie met gevoelens van grote gehechtheid, intimiteit en trouw.

De Britse psychiater John Bowlby was de eerste die stelde dat mensen een aangeboren systeem hebben om zich te hechten. Hierboven spraken we reeds over de genetische programmering van de hechting tussen moeder en kind. Wat relatief nieuw is, is de wetenschap dat volwassen liefde een emotionele band, een hechting is, die van hetzelfde laken gesneden is als de band tussen ouder en kind. Als volwassenen hebben we ook een veilige haven nodig en die zoeken we vooral bij de partner. Daar kunnen we terecht voor troost en geruststelling en van daaruit kunnen we de onzekere wereld tegemoet treden.

Bl_liefdeslab2Ondertussen is gekend dat vooral de stof oxytocine hierin een rol speelt. Waarschijnlijk heb je zelf al de kracht van dit hormoon kunnen ervaren. Oxytocine komt nl. vooral vrij bij het geven van borstvoeding, bij seksuele prikkeling en bij het orgasme. Deze ‘knuffelhormonen’ zoals ze ook wel worden genoemd, dragen dus ongetwijfeld bij tot het gevoel van eenwording, intimiteit en verbondenheid dat je kan voelen na goede seks.

Het vlechtwerk van de liefde

Ondanks dit evolutionair verloop van de liefde waarbij verliefdheid geleidelijk overgaat in verbondenheid, kunnen de 3 hersensystemen, nl. verliefdheid, lust en verbondenheid op zichzelf bestaan en zelfs op een andere persoon gericht zijn. Je kan in een langdurige relatie je innig verbonden voelen met iemand, terwijl je romantische hartstocht kan voelen voor iemand anders en tegelijk lust kan beleven bij het lezen van een boek of het zien van een film. Het lijkt dan alsof de liefde wild, onvoorspelbaar en ongrijpbaar is.

Maar als je liefde, lust en verbondenheid kan zien als 3 specifieke “paringsdriften” wordt ze meer (be)grijpbaar.

Tot slot

Graag zien en graag gezien worden is de meest bijzondere ervaring voor de mens. Liefde is de grootste vreugde in ons bestaan. De natuur heeft ons voorzien van het juiste gereedschap om duurzame liefde te ontwikkelen maar ze vraagt voortdurend aandacht, zorgzaamheid en flexibiliteit om er ook effectief op lange termijn deugd van te hebben. Het komt dus niet alleen vanzelf, er blijft werk aan de winkel !

Related posts

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *